Ngày 23/5, ký túc xá Cỏ May kỷ niệm tròn 10 năm đi vào hoạt động. Mười năm trước, trong khuôn viên Trường Đại học Nông Lâm TPHCM, ký túc xá Cỏ May bắt đầu đón những sinh viên đầu tiên. Đó là một công trình đặc biệt, được sáng lập từ tâm nguyện của cố doanh nhân Phạm Văn Bên, người luôn đau đáu với những cô cậu học trò nghèo hiếu học.
Vì sao có cái tên ký túc xá Cỏ May?
Chia sẻ tại lễ kỷ niệm, PGS.TS Nguyễn Tất Toàn - Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm TPHCM, xúc động nhắc lại rằng Cỏ May không chỉ là một công trình được xây bằng tiền của, mà còn được dựng nên từ một triết lý sống rất đẹp.
Ở Cỏ May, sinh viên không chỉ được lo nơi ở, mà còn được hỗ trợ học phí, bữa ăn, đời sống tinh thần và được dõi theo trong từng bước trưởng thành. Nơi đây là một mái nhà, nơi những người không cùng huyết thống vẫn có thể nương tựa vào nhau bằng tình thương chân thành.
“Cố doanh nhân Phạm Văn Bên không chỉ xây nên một công trình. Ông để lại một triết lý sống rất đẹp: Nếu mình từng khó khăn và đã được cuộc đời cho cơ hội đứng dậy, thì hãy tìm cách trao cơ hội ấy cho những người trẻ khác”, ông Toàn tâm đắc.
Để có được mái nhà ấy, không thể không nhắc đến thầy Phạm Văn Hiền - nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm TPHCM. Ông đã cùng cố doanh nhân Phạm Văn Bên biến ý tưởng ký túc xá thành hiện thực.
Thầy Hiền kể, vào một buổi sáng chủ nhật đầu xuân năm 2012, ông Bên gọi ông ra uống cà phê và nói đã đi khắp Thủ Đức để tìm mua một khu đất xây ký túc xá cho sinh viên nhưng chưa tìm được nơi phù hợp.
Từ cuộc trò chuyện ấy, một cơ duyên lớn bắt đầu. Chủ trương xây dựng ký túc xá trong khuôn viên nhà trường nhận được sự ủng hộ của Đảng ủy, Ban Giám hiệu và tập thể cán bộ, giảng viên. Công trình khởi công năm 2012, hoàn thành và đón thế hệ sinh viên đầu tiên vào năm 2016.
Ngay cả cái tên Cỏ May cũng chứa đựng nhiều câu chuyện. Theo thầy Hiền, ban đầu ông Bên không muốn dùng tên này vì sợ mọi người nghĩ đây là cách quảng bá doanh nghiệp.
“Nếu tôi muốn quảng cáo thương hiệu, tôi chỉ cần bỏ ra 1 tỷ, việc gì phải bỏ ra vài chục tỷ để xây cái ký túc xá này”, thầy Hiền kể lại lời của ông Bên lúc đó và khẳng định ông là một người khiêm tốn, chỉ muốn làm những công việc thiện nguyện trong âm thầm.
Sau nhiều lần thuyết phục, cái tên Cỏ May được giữ lại, với ý nghĩa là loài cây vươn lên trên đất khô, bền bỉ và lặng thầm như chính những sinh viên nghèo giàu nghị lực nơi đây.
Ký túc xá Cỏ May: 10 năm, hơn 1.000 sinh viên và những ấp ủ tương lai
Sau 10 năm hoạt động, ký túc xá Cỏ May đã hỗ trợ hơn 1.000 sinh viên có hoàn cảnh khó khăn. Mỗi con số ở đây không chỉ là thống kê, mà là một phận đời, một hành trình vượt khó, một niềm tin được trao đúng lúc.
TS. Trần Đình Lý - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm TPHCM, nhớ lại giai đoạn dịch Covid-19, khi hàng trăm sinh viên của trường và sinh viên Cỏ May vẫn đang cùng ăn, cùng ở, cùng sinh hoạt trong ký túc xá. Khi ấy, điều khiến nhà trường lo lắng nhất là hai chữ “dừng lại”.
Nhưng rồi, nỗi lo ấy dần được thay bằng sự ấm áp. Tình cảm của gia đình Cỏ May, của thầy cô, cựu sinh viên, doanh nghiệp và cộng đồng đã giúp nơi đây đi qua những ngày khó nhất. Khi được hỏi liệu Cỏ May có thể tiếp tục trong bối cảnh sau dịch, bà Oanh - vợ cố doanh nhân Phạm Văn Bên, chỉ nhẹ nhàng nói: “Thầy và nhà trường cứ yên tâm, gia đình đã có phương án rồi. Hiện nay gia đình vẫn còn lo được”.
Ông Phạm Minh Thiện - Giám đốc Công ty TNHH Cỏ May Sa Đéc, con trai cố doanh nhân Phạm Văn Bên, chia sẻ rằng có những điều lúc sinh thời ông chưa hiểu hết ý cha mình. Nhưng ông hiểu âm sắc trong giọng nói của cha, giọng của một người đã quyết, không phải của người còn cân nhắc.
Đằng sau quyết định ấy là cả một đời người từng đi qua thiếu thốn, từng lưu lạc, từng đau đáu muốn làm điều gì đó căn cơ hơn cho những phận đời còn khó nhọc.
“Mỗi lần bước qua cổng ký túc xá Cỏ May, nhìn những hành lang sáng đèn, những góc học bài đêm khuya, những gương mặt trẻ đang nén nỗi nhớ nhà để viết tiếp một trang bài luận, tôi biết ba đã trả xong món nợ ông tự đặt ra cho mình”, anh Thiện xúc động nói.
Anh Thiện khẳng định sẽ nỗ lực tiếp nối tâm nguyện của người cha quá cố: “Có thể có thêm Cỏ May 2, Cỏ May 3. Nhưng nếu những điều đó tôi chưa thể thực hiện, thì tôi xin cam kết, ở đời của tôi: Khi nào tôi còn, ký túc xá Cỏ May còn”.
Trong ngày kỷ niệm 10 năm, anh Đỗ Nhật Thịnh, một trong những sinh viên khóa đầu tiên của ký túc xá Cỏ May, trở về với nhiều xúc động.
Anh nhớ lại, trước khi đến với Cỏ May, chàng trai từ vùng quê lên thành phố học tập mang trong mình rất nhiều bỡ ngỡ, lo lắng. Nhưng từ mái nhà ấy, anh có thêm niềm tin để học tập, rèn luyện và theo đuổi con đường nghệ thuật. Sau này, anh tốt nghiệp thủ khoa toàn trường tại Đại học Mỹ thuật TP.HCM, trở thành Chủ tịch Công ty Cổ phần Nghệ thuật VIETART GROUP, đồng thời sáng lập dự án Thư Pháp Việt, đưa các tác phẩm thư pháp Việt đến nhiều tỉnh, thành trong nước và cả bạn bè quốc tế.
Trở về Cỏ May, anh Thịnh gửi tặng gia đình cố doanh nhân Phạm Văn Bên bức thư pháp mang hai chữ “Tri ân”, kèm bốn câu thơ: “Tri ân người gửi tấm lòng/Ân tình gieo hạt vun trồng bao năm/Cỏ may dệt lối âm thầm/May đời trọn đức nghĩa tâm sáng ngời”.
Nhìn lại 10 năm ký túc xá Cỏ May đi vào hoạt động, PGS.TS Nguyễn Tất Toàn - Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm TPHCM tin tưởng: "Thế giới ngoài kia đang thay đổi từng ngày, nhưng tôi tin rằng, giá trị cốt lõi của Cỏ May – "yêu thương, vươn lên và phụng sự" sẽ lan tỏa và phát triển thêm những giá trị mới. Bởi trong giáo dục, có những bài học được viết trên bảng. Nhưng cũng có những bài học được viết bằng chính cuộc đời của những con người tử tế".
Cố doanh nhân Phạm Văn Bên và tâm nguyện Cỏ May
Cố doanh nhân Phạm Văn Bên sinh ra trên cù lao Tây, giữa mênh mông sông nước Đồng Tháp. Tuổi thơ của ông sớm chịu nhiều thiệt thòi khi cha mất lúc ông chưa kịp biết mặt. Không nhà, không cha, nhưng những thiếu thốn ấy không làm ông gục ngã, mà trở thành động lực hun đúc ý chí vươn lên và tấm lòng sẻ chia với những phận đời khó nhọc.
Ý tưởng xây dựng một ký túc xá dành cho sinh viên nghèo, học giỏi được ông ấp ủ từ nhiều cuộc trò chuyện với con trai, bạn bè và từ chính những đêm trăn trở của mình. Đến năm 2012, ý tưởng ấy gặp được sự đồng cảm của thầy Phạm Văn Hiền, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm TPHCM. Một tấm lòng gặp một tầm nhìn, Ký túc xá Cỏ May bắt đầu hình thành từ đó.
Ông Phạm Văn Bên quyết định đóng góp 40 tỷ đồng từ nguồn cá nhân để xây dựng công trình, không tính lãi, không đặt điều kiện, không kỳ vọng hoàn vốn. Với ông, đó không đơn thuần là một khoản tiền lớn, mà là câu trả lời cho cả một đời đau đáu với những người trẻ nghèo hiếu học.
Ngày 7/4/2016, ông ra đi khi công trình còn chưa kịp gắn biển tên. Nhưng mái ngói đã lên, những bức tường đã dựng. Tháng 9 cùng năm, tiếng cười của những sinh viên đầu tiên vang lên trong hành lang ký túc xá Cỏ May, như lời đáp trọn vẹn cho một tâm nguyện đẹp.
